مسائل روز - فرهنگی ، مذهبی و سیاسی

از آغاز شکل گیری تمدن ،  همواره  ورودی مکان های مقدس  و اسرار آمیز   با دو ستون محافظت شده است . چه در هنر و چه در معماری ستون های دوقلو نمونه اوليه نمادهائي هستند که نشانگر اهميت معبر يا دروازه ي منتهي به مکاني ناشناخته مي باشند.

در فراماسونری  این ستون ها  بوآز و جاچین نامیده می شوند   که نمایانگر یکی از   شناخته شده ترین  نماد انجمن های  برادری  اند   و به صورتی برجسته در هنر ، اسناد و ساختمان های ماسونی  مطرح  می شوند ، ضمن این که از نفوذ ناخواسته ی آن در معماری غیرماسونی هم نمیتوان چشم پوشی کرد  . این مقاله به بررسی منشا این نماد کهن و معنای سری آن خواهد پرداخت .

مفهوم وجود ستون ها ی دو قلو در کنار دروازه های ورودی  مکان های مقدس  به دوران  تمدن های باستانی  بر می گردد .  ( شهر آتلانتیس ، منشا گمشده ي دانش هرمسي و علم کیمیا)

.

دروازه

از دیرباز ، نماد ستون های دوقلو  از دروازه های ورودی  مکان های مقدس و  اسرار آمیز محافظت کرده است . آنها نمایانگر راهرویی به سوی ناشناخته ها و دنیای دیگر هستند . در یونان باستان اصطلاح ستون های هرکول در مورد دماغه ای بلند به کار می رفت که در هر دو طرف ورودی  تنگه ی جبل الطارق قرار داشت . ستونی که در شمال قرار داشت همان صخره طارق در سرزمین بریتانیایی جبل الطارق  است .

ستون های هرکول که از معابر منتهی به ناشناخته ها محافظت می کند.

مطابق گفته افلاطون ، سرزمین گمشده ی آتلانتیس در آن سوی ستون های هرکول یعنی در قلمرویی ناشتاخته قرار گرفته بود . در دوره رنسانس هم روایت شده است که ستون ها  به منزله ی اخطاری برای ملوانان و دریانوردان بوده وآنان را از دورتر رفتن باز می داشته است . معنای این  اخطار «در ورای آن چیزی نیست » بود . مفهوم نمادین رد شدن از ستون های هرکول می تواند به معنای ترک پلیدی ها ی دنیای مادی و رسیدن  به مرحله ی بالاتری از فهم و بصیرت باشد .

دو ستون که در یونان باستان «ستون های هرکول» نام داشتند٬ بر دروازه ی گوی هدايتگر واقع شده بودند .

تصویر روی  جلد کتاب «آتلانتیس جدید »  اثر فرانسیس بیکن که ستون های هرکول را به عنوان دریچه ای رو به دنیای جدید نشان می دهد . طبق افسانه ها ی مکتوم آتلانتیس تمدنی ست که علم کیمیا گری از آنجاشکل گرفته است . تولد مجدد این  سرزمین گمشده برای  قرن ها   رویای دیرین مکتب سری بوده است .

.

«شهر  فلسفه ی برگزیده از بلندترین قله زمین سر بر می آورد و در این جا  خدایان خرد در سعادتی ابدی در کنار هم   اقامت گزیده اند . مقابل ورودی شهر  ستون های نمادین  هرکول قرار دارند که   در تصویر روی جلد کتاب منطق بیکن نمایان است  و بین دو ستون مسیری  رو به تعالي  به تصوير درآمده٬ که انسان را از ابهامات و بلاتکليفي ها به نظمي تمام عيار که بطور نمادين با رسيدن به گوی هدايتگر محقق مي شود٬رهنمون مي سازد. " Manly P. Hall, Lectures on Ancient Philosophy

.

در فراماسونری

کاربرد ماسونی دو واژه ی جاچین و بوآز از توضیحات (تحریفات) کتاب مقدس انجیل درباره ی معبد سلیمان گرفته شده است . به اعتقاد مسیحیان معمار سازنده ی معبد سلیمان ، هیرام آبیف فردی برجسته در آیین ماسونی بود .

در سفر اول پادشاهان فصل6آیات 1 تا 38  و فصول 7 و 8  که ابعاد ، ساختمان و مشخصات معبد توصیف  شده است  بخشی وجود دارد که به طور  خاص به ذکر خصوصیات ستون های  دوقلو ی معبد سلیمان می پردازد .

¹⁵   او به ساختن دو ستون از جنس برنج پرداخت که هر یک به ارتفاع 18 ذراع بودند  و ریسمانی به طول 12 ذراع  اطراف آنها را در بر گرفته  بود .

¹⁶   و او  دو سر ستون از جنس برنج گداخته ساخت که در بالای ستون ها قرار دهد : ارتفاع هر یک ۵ ذراع بود . 

¹⁷   و شبکه ای از نقوش شطرنجی و حلقه هایی زنجیروار برای  سرستون ها ؛ 7 ذراع برای یکی و 7 ذراع برای دیگری .

¹⁸   و او ستون ها  را ساخت و دو  ردیف  گرداگرد شبکه اول  را  ،با انار سرستون ها را  پوشاند  و به همین ترتیب برای دیگر سرستون عمل کرد . 

¹⁹   و طرح سرستون های بالای ستون های ایوان معبد به  شکل زنبق بود که به 4 ذراع می رسید .

²⁰    انارهای  روی سرستون ها در دویست ردیف به دور آن ها چیده شده بودند.

²¹   اوستون راست را  برپا کرد و آن را جاچین نامید و او ستون چپ را نصب  کرد  و آن  را   بوآز   نامید . 

²²     و طرح  بالای ستونها از زنبق بود و بدین ترتیب کار ستونها تمام شد . 

سِفر اول پادشاهان فصل 7

برداشت يک هنرمند از معبد سلیمان (طبق توصیفات)

.

از آنجا که جزئیات ساختمان مفاهیم رمزی مهمی را دربردارد تشریح معبد سلیمان در فراماسونری بسیار حائز اهمیت است . در واقع وجود ستون های دوقلو در اطراف مکان مقدس به   معنای دریچه ای به سوی اسرار است   .  

به عقیده ی  خاخام  های   قدیمی   ، سلیمان (ع) بنیان گذار   مکتب   راز  بود  و  معبدی   که  ساخت جایگاهی برای اجراي مراسم هائي که  داراي فلسفه اي ملحدانه و نمادهاي آلت ذکور (نماد خدای بعل)  بود . انارها  ،  سرستون های به  شکل  نخل  ، ستون هایی   که   قبل  از  درب  ورودی   قرار  گرفته اند ،  فرشتگان بابلی   و چیدمان  تالارها  و پرده ها  همه  و همه  بیانگر  این  موضوع   هستند  که   معبد   به تقلید   از   مکان  های   امن  و مقدس  مصر  و آتلانتیس    طراحی   شده  است  .Manly P. Hall, The Secret Teachings of All Ages

[توجه داشته باشید طبق عقیده یهودیان و مسیحیان سلیمان (ع) نه یک پیامبر ، بلکه یک پادشاه بود]

.

به  همین دلیل جاچین و بوآز به گونه ای برجسته در ساختمان ها ، مقبره ها و اسناد ماسونی نشان داده شده است . درادامه متنی که  توسط آلبرت پایک درباره ی ستون ها به منظور معرفی به  ماسون های جدید نوشته شده است ، می  آید:

« شما به لژ میان دو ستون راه یافته اید . آنها نمایانگر دو ستونی هستند که در دو طرف ورودی شرقی بزرگ ایوان معبد قرار داشتند . ضخامت این دو ستون برنزی به پهنای 4 انگشت بوده و به نقل از کتاب اول و دوم پادشاهان که به تایید ارمیای  نبی رسیده  است ارتفاعی  18 ذراعی داشتند  و ارتفاع  سرستون  آن ها  هم   5  ذراع  بوده  است . بدنه هر کدام از آنها نیز قطری برابر 4 ذراع  داشته است . هر ذراع 1.707 فوت است . یعنی بدنه و سرستون ها  به ترتیب هر یک کمی بیشتر از 30 فوت و 8 اینچ و 8 فوت و 6 اینچ  بوده اند  و قطری برابر 6 فوت و 10 اینچ داشته اند . روی سر ستون ها انارهایی چیده شده بودند. انارها با شبکه ها و حلقه هایی از جنس برنز تزیین شده بودند  و ظاهرشان  به تقلید از نمای  آوند گل نیلوفر آبی یا زنبق مصری که نمادی مقدس برای هندوها و مصری ها بوده  است  ساخته  شده  است . ستون سمت  راست یا ستون  جنوبی با اين واژه ی  عبری که در ترجمه ما از انجیل ارائه شده است جاچین نامیده می شد و ستون چپی بوآز .  مترجمان  ما می گویند که  اولی  به  معنای  «او بنا خواهد  کرد»  و دومی  به  معنای  «در آن نیروست » می باشد .  »Manly P. Hall, The Secret Teachings of All Ages

این ستون ها نمونه ای تقلیدی از روی ستون های اختصاص یافته به  خدای باد و آتش  در ورودی  معبد معروف  مالکارث[1] در شهر تیر  [2] بودند که توسط هنرمند  تیرانی  ، خوروم[3] ساخته  شده بود . با اینکه  در لژ یورک رایت  [4]  دیدن دو  گوی  افلاکی   و خاکی   بر فرازهر یک از  ستون ها  امری عادی به حساب می آید اما این مسئله لزوما بدين معنا نيست که مقصود از اين کار ، تقلید از دو ستون اصلی معبد بوده است .  ما فعلا  مفهوم  نمادین  ستون ها را بدون توضیح رها می کنیم و  تنها این نکته را اضافه می کنیم که «شاگردان پذیرفته شده »   ابزار کارشان را در ستون جاچین نگه می داشتند و در ادامه اطلاعاتی راجع به مفهوم اساطیری  و ادبی آن دو ذکر می کنیم .

«واژه ی  جاچین    که  احتمالا   در زبان عبری    یاکایان تلفظ می شود  ،  اسمی برگرفته از ریشه ی فعل ست  به معنای «اوست که نیرو می دهد و سپس  پابرجا  و  پایدار  و راست  قامت  باقی  می  ماند  . »

واژه ی بوآز (Boaz)همان  واژه ی باز (Baaz) است که به معنی قوی ، نیرو ، قدرت ، توانایی ، پناه ، منبع نیرو  و دژ  می باشد .  پیشوندی  که در این جا به کار رفته  به معنای   " به همراه "  یا  " درون "  است   و  به واژه ،   وجهی   مصدری  می دهد که  در  عبارت  لاتین  نظیر 

Strengthening Roborando ← Roborando = تقويت مشهود    است . واژه ی قبلی  به معنای  "  او بنا خواهد ساخت   "   یا  " راست قامت خواهد ایستاد "  نیز  از  فعل  kun به معنای   " او  راست   ایستاد  "  می آید  و شاید  به معنای  فعال  و انرژی  زا  و نیرو  هم باشد . هم چنین  بوآز به معنای پایداری  و دوام  در زمان فعل  مجهول است ."Albert Pike, Morals and Dogma

ستون های دوقلو در صفحه ترسیم ماسونی .

معنای سری

همانند سری ترین نماد ها ،  ستون های دوقلوی ماسونی  لایه های معنایی متعددی را در خود پنهان می کنند که برخی برای کفرورزی و و بی حرمتی به ادیان الهی در نظر گرفته شده اند و بقیه در درجات بالاتر فراماسونری آشکار می شوند . به هر حال نظری که عموما   پذیرفته شده است جاچین و بوآز  را نمایانگر تعادل بین دو نیروی مخالف می داند .

« این دو  نام های دو ستون برنزی بودند که در ایوان ورودی معبد سلیمان قرار داشتند . ارتفاع آنها به 18 ذراع می رسید و به طرز زیبایی با حلقه ها یی زنجیره وار و مشبک و انارها تزیین شده بودند .  در بالای هر ستون جامی بزرگ که امروزه به اشتباه  گوی یا توپ نامیده می شود قرار داشت . یکی از جام ها حاوی آتش و دیگری حاوی آب بو د  . گوی افلاکی (جام آتش) بالای ستون سمت راستی (جاچین) نماد انسان الهی و گوی خاکی (جام آب) بالای ستون سمت چپی (بوآز) نماد انسان  زمینی بود .  این دو ستون به ترتیب به وجوه معلوم و مجهول انرژی الهی اشاره می کنند . همانند خورشید و ماه ، گوگرد و نمک ، خوب و بد ، روشنایی و تاریکی .

بین ستون ها دری ست که به خانه ی خدا راه دارد و این طرز چیدمان آنها کنار دروازه های ورودی مکان مقدس  یادآور این نکته است که یهوه خدایی ست دو جنسی (هم مذکر و هم مونث) و انسان گونه . ستون های موازی همان نشانه های دو برج سرطان و جدی هستند که قبلا در تالار تشریفات قرار داشتند و نمایانگر سرحد دوران زندگی فیزیکی یعنی تولد و مرگ بودند . بنابر این ستون ها بر نقطه انقلاب تابستانی و زمستانی دلالت می کنند که امروزه برای فراماسونرها با عنوان جدید " دو یوحنای قدیس " شناخته می شوند .» Hall, op. cit

«آلِف  مرد است ؛ بِت زن است ؛ عدد 1 نماد اصول ديني و عدد 2 نماد احکام است؛ A وجه معلوم است ؛ B وجه مجهول است ؛یگانگی  بوآز  است  ؛ترکیب و زوجیت جاچین است ؛ در سه گانه ی Fohi ، یگانگی  YANG است   و زوجیت   YINاست .

بوآز   و جاچین  نام دو ستون نمادین اند که قبل از ورودی اصلی معبد  کابالیستی سلیمان قرار دارد . در  کابالا این ستون ها تمامی رموز مر بوط به مخالفت ها و خصومت های طبیعی ، سیاسی و مذهبی  را توضیح می دهند  و  نیز نزاع خلقت بین زن و مرد را روشن می سازند . طبق قانون طبیعت ، زن باید در مقابل مرد   مقاومت کند و مرد باید زن را اغوا کند و بر او  چیره  شود . 

اصل معلوم به دنبال اصل مجهول است . فضای پر به فضای خالی تمایل دارد ،آرواره های مار بزرگ به دم او متمايل می شوند  و مرد در گردش به دور خود هم زمان هم پرواز می کند و هم از علايق خود پيروي مي کند . زن از مرد آفریده شد  و خلقت جهانی نوعروسی ست برای اولین اصل .  اين بدان معنا نيست که پیوند   دائمی  عقل و ایمان٬ موجب تمایز و جدایی  کامل آنها مي گردد٬ بلکه اينگونه توجيه مي شود که کنترل متقابل آندو٬ توافق برادرانه ي آنها را کمرنگ مي سازد . و این است مفهوم  ستون های   ورودی ایوان  معبد سلیمان . یکی سفید است و دیگری سیاه . آنها متمایز از هم اند  و حتی در ظاهر هم با یکدیگر متفاوتند  اما اگر نیرویی ناآگاه  بخواهد آنها را با نزدیک ساختن به هم متصل کند ، سقف گنبد فرو خواهد ریخت . اين دو ستون گرچه مجزا هستند ولي قدرت آنها يگانه است ؛ آنها دو نیرو هستند که یکدیگر را نابود می کنند .

دقیقا به دلیلی مشابه ، نیروی روحانی   هرگاه قصد ربودن نیروی جسمانی را داشته باشد ضعیف می شود  و بالعکس  نیروی جسمانی هم قربانی دست درازی نیروی روحانی می شود . گرگوری هفتم قلمرو پاپ را نابود کرد  ؛ پادشاهان تفرقه انداز ازبين رفته و خواهند رفت .

انسان برای تعادل به دو پا نیاز دارد ، جهان به وسیله دو نیروی جاذبه حرکت می کند ، تداوم نسل به هر دو جنس   نیازمند است .  و این همان معنای راز سلیمان است که با دو ستون جاچین و بوآز نمایان شده است . » Eliphas Levi, Dogme et Rituel

گفته می شود اتصال دو ستون ، ستون سومی را به وجود می آورد که در وسط قرار می گیرد  و نماد   انسان است . 

« هنگامی که بین دو ستون تعادل برقرار شود  این امر به معنای پیوند سوشومنا[5] و کوندالینی [6]    است . این ازدواج مقدس یک " هاله ی آتش" می سازد که اگر به بدن انسان تابیده شود او را با نور الهی پر می کند  و پس از آن است که بشریت سومین ستون معبد خرد می شود . زن یا مرد ستونی خواهند بود که به وسیله ی ترکیب نیروها  قدرت (جاچین)   و زیبایی (بوآز) شکل گرفته است . این  عمل کلمه گم شده را در سیستم ارتعاشی تجسم فیزیکی روح شکل  می دهد . »Corinne Heline, Old Testament Bible Interpretations & The Bible and the Tarot

ترکیب دو نیروی مخالف   ستون های دوقلو  ستون وسطی را می سازد  : انسان کامل

معنای کابالیستی

در  آموزه های کابالیستی ، جاچین و بوآز نماد  دو ستون   سپیروث[7] ، درخت زندگی اند .

 ارتباط بین سه ستون سپیروث و سه ستون فراماسونری .

.

« در این درخت نمادین و اسرار آمیز کابالیستها ، ستون ها نماد رحمت و غضب هستند . وجود ستون ها پیش از دروازه ی معبد ارزش نمادینی مشابه با اهرام مصر دارد . در رمز گشایی کابالیستی نام دو ستون به مفهوم "با قدرت ، خانه من برپا خواهد شد" است . در شکوه و جلال روشنایی ذهنی و روحانی ، کاهن اعظم هم چون شاهدی گنگ و بی صدا بین دو ستون ایستاده بود تا به طبیعت الهی انسان  در میانه ی این ساختار مرکب ، شخصیت دهد – یگانگی فیثاغورثی اسرارآمیز در حضور زوجیت . در یک سو ، ستونی شگفت انگیز از خرد و در سویی دیگر ستون شگفت انگیز برنجی از جسمانیت سر بر آورده است . بین دو ستون مردی خردمند ایستاده است که نمی توانسته بدون تحمل مصائب صلیب  تشکیل شده از اتصال ستون ها به این مرحله برسد .

یهودی های نخستین گاهی دو ستون را به عنوان پاهای یهوه تلقی می کردند و با استناد به فیلسوف های امروزی می توان گفت خرد و عقل در متعالی ترین مرحله  ، تمامی مراتب خلقت را در بر می گیرند . – هم دنیا و هم آخرت .

پایه ستون سمت راستی که جاچین نام دارد از چوچماح [8]، خرد برون ریز خداوند شکل گرفته است .  هر سه گویی که بدان آویزان اند نیروهای نرینه هستند . ستون سمت چپ که بوآز نامیده می شود و سه گویی که بدان آویزان اند نیروهای مادینه و پذیرنده هستند چرا که با ادراک که نیرویی پذیرنده و مادرانه است  پی ریزی شده  است . خرد  به عنوان منبع درخشش یا منبع برون ریز و ادراک به عنوان ظرف پذیرنده  یا چیزی که به وسیله جریان خرد پر می شود به حساب می آید . هر سه ستون کاملا در مالچوث [9]، جایی که همه ی نیروهای  جهان های برتر آشکار می شود ، یکی می شوند .  Levi, op. cit.

.

در معماری و فرهنگ عامه

گاهی ستون ها در فرهنگ رایج (پاپ) به عللی غیر از اهداف تزییناتی به کار می روند و مفهومی رمزی دارند . ایستادن در ميان ستونها ویا عبور کردن از میان آنها  از لحاظ نمادین  نشان دهنده ی دگرگونی و شروعی تازه است که در موارد زیر به کار رفته است :

 تصویر روی جلد اولین کتاب از مجموعه هری پاتر ، زمانی که می فهمد یک جادوگر است . شروع تازه او با رد شدن از میان دو ستون به تصویر کشیده شده است . عنوان اصلی کتاب " هری پاتر و سنگ  کیمیا " می باشد . سنگ کیمیا ماده ی کیمیای باستانی ست که نماد روشنایی به حساب می آید .

دو ستون بلند و یک ستون در وسط شهر آستانه قزاقستان ، شهری  که معماری  و طراحی آن  عناصر سری بسیاری در بر دارد

ترجمه : ریحانه بشیری

منبع : ماسون یاب